Phim bộ và phim tài liệu luyện thi IELTS

Xem phim giúp được IELTS, nhưng chỉ khi chọn đúng và dùng đúng. Bài nghe IELTS chỉ phát một lần, có giọng Anh, Úc, Bắc Mỹ và giọng khác. Bài thi nói yêu cầu nói với giám khảo trong hai phút. Bài viết cần ý tưởng và ví dụ. Nên thay vì theo một bộ đến hết, hãy chia tài liệu theo phần thi: phim đời sống cho hai phần nghe đầu và phần nói, phim tài liệu và hoạt hình học thuật cho hai phần nghe cuối và ý tưởng bài viết.

Trả lời ngắn: nghe và nói đời sống thì xem Modern Family, Ted Lasso và The Great British Bake Off. Giọng Úc thì xem MasterChef Australia. Kể chuyện thì xem The Graham Norton Show. Nghe học thuật thì xem phim tài liệu của David Attenborough và TED-Ed. Ý tưởng bài viết thì xem Black Mirror.

IELTS thi gì, phim giúp ở đâu

• Nghe: bốn phần, phát một lần. Hai phần đầu là tình huống đời sống, như đặt phòng, đăng ký một việc, hay lời giới thiệu của hướng dẫn viên. Hai phần cuối là học thuật, như sinh viên và giảng viên bàn bài tập, và một bài giảng.
• Nói: trực tiếp với giám khảo. Phần một trả lời câu hỏi về bản thân. Phần hai nhận thẻ chủ đề, chuẩn bị một phút, rồi nói một đến hai phút. Phần ba bàn sâu hơn về chủ đề đó.
• Viết: bài một mô tả biểu đồ hoặc quy trình (General Training là viết thư). Bài hai là bài luận về một chủ đề.
• Đọc: ba bài đọc dài. Phim giúp ít nhất ở đây. Chủ yếu dựa vào đọc kỹ và làm đề luyện.

Phim giúp nghe và nói nhiều nhất. Với phần viết, chủ yếu cho ý tưởng và ví dụ. Với phần đọc, gần như không giúp.

Nghe phần một và hai, nói phần một: phim đời sống

Mục tiêu ở đây là theo được hội thoại đời sống ở tốc độ bình thường, và học cách trả lời tự nhiên câu hỏi về đời sống hằng ngày.

1. Modern Family. Phát âm Mỹ, đời sống gia đình, khoảng 20 phút một tập. Nhân vật hay nói thẳng vào máy quay về điều mình nghĩ, rất gần một câu trả lời phần một tốt: một quan điểm cộng một lý do.
2. Ted Lasso. Có cả giọng Anh và giọng Mỹ, nói về công việc, đội nhóm và cảm xúc. Ngôn ngữ không khó, hợp để học cách nói cảm xúc và thái độ.
3. The Great British Bake Off. Phát âm Anh, tốc độ đều, nhiều lời mô tả món ăn, các bước và cảm nhận. Ngôn ngữ mô tả quy trình cũng giúp cho sơ đồ quy trình ở bài viết một.
4. MasterChef Australia. Giọng Úc rõ. Hợp để làm quen giọng Úc trong bài nghe.
5. Friends. Phát âm Mỹ. Kinh điển, nhưng nhanh và đầy câu đùa. Hợp với người đã có nền B2, không hợp làm bộ đầu tiên.

Nói phần hai: học cách nói hai phút

Điều khó nhất ở phần hai là nói hai phút không dừng. Tài liệu tốt nhất là người thật kể chuyện của chính họ.

• The Graham Norton Show. Talk show của Anh, khách mời hay kể một câu chuyện trong đời mình: khi nào, ở đâu, chuyện gì xảy ra, lúc đó nghĩ gì. Cấu trúc gần như giống thẻ chủ đề.
• Race Across the World. Chương trình thực tế du lịch của BBC, người chơi mô tả nơi chốn, con người và cảm xúc trên đường đi. Hợp với chủ đề như “describe a place” hay “describe a trip”.

Cách luyện: xem một câu chuyện hai ba phút của khách mời, ghi lại cách mở đầu, chuyển ý và kết thúc. Sau đó lấy một thẻ chủ đề, kể chuyện của mình theo cùng cấu trúc. Thu âm rồi nghe lại.

Nói phần ba và viết bài hai: tìm ý tưởng

Cả nói phần ba và bài luận viết bài hai đều hỏi quan điểm về chủ đề xã hội, như công nghệ, giáo dục, công việc và môi trường. Nhiều người bị kẹt không phải vì tiếng Anh yếu, mà vì chưa từng nghĩ về những câu hỏi này.

• Black Mirror. Mỗi tập về một chủ đề công nghệ: mạng xã hội, quyền riêng tư, trí tuệ nhân tạo. Xem xong trả lời một câu hỏi bằng tiếng Anh: công nghệ này lợi nhiều hơn hại không, vì sao?
• Ted Lasso và The Office. Công việc, lãnh đạo và làm việc nhóm, hợp với chủ đề về công việc.

Đừng học thuộc lời thoại trong phim để nhét vào bài viết. Dùng phim để nghĩ rõ một quan điểm và một ví dụ, rồi viết bằng lời của mình.

Nghe phần ba và bốn: phim tài liệu và hoạt hình học thuật

Hai phần cuối là thảo luận học thuật và bài giảng. Tốc độ không phải lúc nào cũng nhanh, nhưng thông tin dày, từ chuyên môn nhiều hơn. Phim đời sống không phủ được phần này.

• Phim tài liệu do David Attenborough dẫn, như Planet Earth, Blue Planet và Our Planet. Phát âm Anh, tốc độ chậm, từ về thiên nhiên và môi trường là chủ đề IELTS hay gặp.
• TED-Ed. Hoạt hình học thuật vài phút về lịch sử, khoa học và tâm lý học, cấu trúc như một bài giảng nhỏ.
• Kurzgesagt. Hoạt hình khoa học. Tốc độ hơi nhanh, hợp với người đã có nền nghe.

Cách luyện: chọn một đoạn phim tài liệu hoặc TED-Ed khoảng năm phút. Chỉ nghe không nhìn, ghi từ khóa, như ở phần nghe bốn. Sau đó bật phụ đề tiếng Anh để xem mình bỏ sót gì.

Sắp xếp giai đoạn ôn thi thế nào

Còn hơn ba tháng trước kỳ thi:

• Mỗi ngày 20 đến 30 phút, xen kẽ phim đời sống và phim tài liệu, mỗi ngày một loại.
• Mỗi tuần luyện nói ba lần, bắt chước cấu trúc kể chuyện từ đoạn talk show hoặc chương trình du lịch.
• Mỗi tuần một tập Black Mirror hoặc phim công sở, xem xong viết khoảng 100 từ nêu quan điểm.

Còn một đến hai tháng trước kỳ thi:

• Đề luyện làm trước. Phim giảm còn 10 đến 15 phút mỗi ngày, để khởi động tai.
• Giữ một bộ phim đã quen và một loại phim tài liệu. Đừng bắt đầu bộ mới.
• Khi đề luyện lộ ra giọng hay tình huống còn yếu, tìm tài liệu tương tự để nghe có chủ đích.

Phim hiếm khi luyện phần đánh vần, con số, ngày tháng và địa chỉ trong bài nghe IELTS. Phần này luyện riêng bằng đề thi thật.

Một đoạn phim xem thế nào

1. Lần một không phụ đề, để nắm ý chung.
2. Lần hai bật phụ đề tiếng Anh. Chọn 3 đến 5 cách diễn đạt dùng được khi nói, như cách nêu quan điểm, đưa ví dụ hay chuyển hướng.
3. Lần ba tắt phụ đề. Nói lại những câu đó, rồi dùng chúng để nói về đời sống của mình.

Không cần học kỹ cả tập. Làm ba bước này với hai ba phút hội thoại có giá trị hơn là chỉ xem hết tập phim.

Những lựa chọn không hợp ôn IELTS

• Phim rất nhanh, dày câu đùa, như những câu đùa khoa học dài trong The Big Bang Theory, hay Gilmore Girls. Xem để thư giãn được, không hợp nghe kỹ.
• Phim hình sự và pháp lý nhiều từ chuyên môn, như Suits. Cách xa chủ đề IELTS.
• Chỉ xem phim Mỹ: bài nghe IELTS dùng nhiều giọng, nên giữ ít nhất một nguồn giọng Anh và một nguồn giọng Úc.

FAQ

Luyện IELTS nên xem phim Mỹ hay phim Anh?

Cả hai. Bài nghe IELTS dùng nhiều giọng, nên giữ một bộ phim đời sống Anh và một bộ Mỹ, cộng một chương trình Úc cho giọng Úc.

Xem phim có nâng điểm nói IELTS không?

Phim giúp bạn nói tự nhiên hơn và có nhiều điều để nói hơn, nhưng tự nó không nâng điểm. Lấy cấu trúc và cách diễn đạt từ phim ra, dùng cho thẻ chủ đề của mình, và thu âm lại.

Có nên bật phụ đề không?

Lần một tắt, để luyện nghe thật. Lần hai bật phụ đề tiếng Anh, để bắt cách diễn đạt. Phụ đề tiếng Việt chỉ giữ bạn ở mức theo cốt truyện, nên không luyện được nghe.

Mục tiêu 6.5 trở lên thì nên xem gì?

Ngoài phim đời sống, thêm phim tài liệu và TED-Ed cho hai phần nghe cuối. Dùng talk show để luyện nói dài, và phim kiểu Black Mirror để lấy ý tưởng bài viết.

Bước tiếp theo

Hôm nay chọn một tập Modern Family và một đoạn TED-Ed năm phút. Xem cả hai một lần không phụ đề, xem cái nào khó hơn. Nếu phim đời sống khó hơn, bắt đầu từ đó. Nếu đoạn học thuật khó hơn, bắt đầu từ phim tài liệu.